Interna medicina

22/03/2026

Pericardion

Cela krv ili komponente u prehospitalnom zbrinjavanju traumatskog krvarenja (NEJM)

Transfuzija krvi predstavlja jednu od ključnih intervencija u zbrinjavanju bolesnika sa teškim traumatskim krvarenjem i direktno utiče na preživljavanje u ranim fazama lečenja. U savremenoj kliničkoj praksi, fokus se sve više pomera ka ranoj primeni transfuzije u prehospitalnim uslovima, odnosno vremenski što bliže trenutku povrede i pre samog prijema u bolnicu. U tom kontekstu, već duže vreme traje stručna rasprava o optimalnoj strategiji transfuzije: da li je efikasnije primenjivati pojedinačne krvne komponente – eritrocite, plazmu i trombocite, ili davati celu (punu) krv. Cela krv zadovoljava sve osnovne zahteve koji se postavljaju kao primarni u ranom zbrinjavanju teško povređenih – transportuje

21/03/2026

Pericardion

Apiksaban u odnosu na rivaroksaban u lečenju akutnog venskog tromboembolizma: gotovo prepolovljen rizik od krvarenja uz sličnu efikasnost

Direktno poređenje dva najčešće korišćena direktna oralna antikoagulansa u lečenju akutnog venskog tromboembolizma (VTE) dugo je nedostajalo. COBRRA studija, objavljena u časopisu New England Journal of Medicine, pokazuje da je tokom prva tri meseca terapije rizik od krvarenja gotovo prepolovljen uz apiksaban, dok razlika u stopi rekurentne tromboze nije uočena. Dizajn i populacija COBRRA je međunarodno randomizovano ispitivanje sa otvorenim dizajnom i slepim ocenjivanjem ishoda (PROBE), koje je uključilo 2760 odraslih bolesnika sa: Bolesnici su randomizovani na: Praćenje je trajalo 3 meseca. Primarni ishod bio je klinički relevantno krvarenje, definisano kao kompozit velikog krvarenja i klinički relevantnog krvarenja koje nije

21/03/2026

Pericardion

HFNC ili standardna oksigenoterapija u akutnoj respiratornoj insuficijenciji (NEJM)

Akutna respiratorna insuficijencija predstavlja vodeći razlog prijema u jedinice intenzivnog lečenja i čini približno tri četvrtine svih prijema. Posebno nepovoljan klinički tok ima akutna hipoksemijska respiratorna insuficijencija u odsustvu kardiogenog plućnog edema i hroničnih respiratornih bolesti, najčešće kao posledica virusne ili bakterijske pneumonije. U tom kontekstu, u časopisu New England Journal of Medicine (NEJM) objavljena je velika multicentrična randomizovana studija koja je uporedila oksigenoterapiju visokog protoka putem nazalne kanile (HFNC) i standardnu oksigenoterapiju kod pacijenata sa akutnom hipoksemijskom respiratornom insuficijencijom, sa primarnim ishodom mortaliteta na 28. dan. Oksigenoterapija je osnov terapijskog pristupa i može se primeniti putem maske bez rebritinga,

19/03/2026

Pericardion

AI u evaluaciji plućnih nodula: veća detekcija, bez vremenske dobiti u realnoj praksi (American Journal of Roentgenology)

Upotreba alata veštačke inteligencije (AI) za evaluaciju plućnih nodula na niskodoznim CT (LDCT) pregledima dovodi do značajnog povećanja detekcije klinički relevantnih nalaza, ali bez skraćenja vremena interpretacije u realnim kliničkim uslovima. Ovi nalazi potiču iz prospektivne, randomizovane studije objavljene u martu 2026. godine u American Journal of Roentgenology. Studija je sprovedena kao randomizovano ispitivanje u realnom kliničkom okruženju, sa ciljem procene efekta AI asistencije na rad radiologa u skrining populaciji asimptomatskih ispitanika. Ukupno 911 ispitanika randomizovano je u grupu sa AI podrškom (n=447) i grupu bez AI (n=464). U interventnoj grupi korišćen je komercijalni AI sistem integrisan u PACS, koji

18/03/2026

Pericardion

Model za procenu rizika od kardiometaboličkih bolesti kod mladih sa psihozom (The Lancet Psychiatry)

Poremećaji iz spektra psihoza skraćuju očekivani životni vek za oko 15 godina. Većina viška mortaliteta posledica je fizičkih komorbiditeta, pre svega dijabetesa tipa 2 i gojaznosti, koji dovode do ranijih kardiovaskularnih bolesti. Kardiometabolički poremećaji često su prisutni već pri prvoj epizodi psihoze i pojavljuju se godinama ranije nego u opštoj populaciji. Zbog ranog početka bolesti i uticaja psihotropnih lekova, standardni populacioni modeli često loše procenjuju rizik u ovoj populaciji. Studija objavljena u časopisu The Lancet Psychiatry predstavlja unapređenu verziju PsyMetRiC modela za procenu kardiometaboličkog rizika kod mladih osoba sa prvom epizodom psihoze. Autori su, na osnovu velikih kohorti iz rutinske

17/03/2026

Pericardion

Prag od 4 MET-a u preoperativnoj proceni: da li je i dalje adekvatan?

“Velika hirurgija” danas predstavlja jedan od vodećih globalnih izazova za javno zdravlje. Sa više od 300 miliona operacija godišnje i oko 8 miliona smrtnih ishoda, hirurški mortalitet se po svom opterećenju praktično izjednačio sa kardiovaskularnim bolestima i malignitetima. Trenutne brojke govore da između 1% i 4% pacijenata ne preživi postoperativni period, dok se do 15% njih suoči sa ozbiljnim morbiditetom. Iako je kardiopulmonalni test opterećenjem (ergospirometrija) neprikosnoven u povezivanju fizičke spremnosti sa ishodom, realnost kliničke prakse je drugačija. Nedostatak specijalizovane opreme i obučenog osoblja onemogućava njegovu rutinsku primenu. Zbog toga su vodeće svetske smernice prihvatile subjektivnu procenu pacijenta kroz metaboličke

16/03/2026

Pericardion

Nove ACC/AHA smernice za prevenciju i lečenje dislipidemija

Američki koledž za kardiologiju (ACC), Američko udruženje za srce (AHA) i još devet vodećih medicinskih organizacija objavili su nove smernice za lečenje dislipidemija – poremećaja koncentracije jednog ili više tipova lipida ili lipoproteina u krvi, uključujući holesterol i trigliceride. Procene ukazuju da oko jedna od četiri odrasle osobe u Sjedinjenim Američkim Državama ima povišene vrednosti LDL-holesterola (LDL-C), što značajno povećava rizik od infarkta miokarda i moždanog udara. Novi dokument objedinuje preporuke zasnovane na dokazima u jedinstven vodič za procenu i lečenje poremećaja metabolizma lipida sa ciljem smanjenja rizika od razvoja aterosklerotske kardiovaskularne bolesti (ASCVD), koja nastaje usled nakupljanja aterosklerotskih plakova

09/03/2026

Pericardion

Strategija praćenja bolesnika sa rizikom za hepatocelularni karcinom: samo ultrazvuk ili ultrazvuk uz biomarkere?

Hepatocelularni karcinom (HCC) predstavlja jedan od vodećih uzroka smrti od malignih bolesti jetre. Klinički tok bolesti u velikoj meri zavisi od stadijuma u trenutku dijagnoze: tumori otkriveni u ranom stadijumu često omogućavaju primenu potencijalno kurativnih terapijskih postupaka, dok se uznapredovali oblici bolesti najčešće leče palijativno. Zbog toga je za pacijente sa hroničnom bolešću jetre ili drugim jasno definisanim faktorima rizika razvijen koncept periodičnog praćenja radi ranog otkrivanja HCC, koje se u kliničkoj praksi najčešće zasniva na redovnom ultrazvučnom pregledu jetre. Iako je ultrazvuk (UZ) standardna metoda nadzora zbog dostupnosti i niske cene, njegova osetljivost za male tumore često je kompromitovana

04/03/2026

Pericardion

Lečenje plućne arterijske hipertenzije u sistemskoj sklerozi: od klasičnih terapija ka novim terapijskim pravcima

Plućna arterijska hipertenzija (PAH) predstavlja jednu od najozbiljnijih vaskularnih komplikacija sistemske skleroze i jedan od glavnih uzroka morbiditeta i mortaliteta u ovoj populaciji. “Terapije za plućnu arterijsku hipertenziju tokom poslednjih decenija su značajno napredovale, ali su dokazi o njihovoj efikasnosti kod bolesnika sa sistemskom sklerozom često fragmentisani i teški za interpretaciju.” navode autori preglednog rada objavljenog u časopisu European Respiratory Review. “Većina terapijskih strategija razvijena je na osnovu kliničkih studija sprovedenih u heterogenoj populaciji bolesnika sa plućnom arterijskom hipertenzijom, pri čemu bolesnici sa bolestima vezivnog tkiva čine samo jednu podgrupu unutar šire populacije. Zbog toga je procena stvarnog terapijskog efekta

01/03/2026

Pericardion

Oralni semaglutid i ishodi srčane slabosti kod bolesnika sa tipom 2 dijabetesa (SOUL)

Srčana slabost (HF) ostaje jedan od vodećih uzroka morbiditeta kod bolesnika sa tipom 2 dijabetesa (T2D). Dok je kardiovaskularni benefit agonista GLP-1 receptora (GLP-1 RA) u redukciji velikih kardiovaskularnih događaja (MACE) dobro dokumentovan, uticaj na specifične ishode vezane za srčanu slabost, naročito u različitim fenotipovima (HFrEF i HFpEF), ostaje predmet dodatne analize. Sekundarna analiza SOUL studije objavljena u JAMA Internal Medicine procenjivala je efekat oralnog semaglutida (GLP-1 RA) na ishode vezane za srčanu slabost u populaciji sa T2D i visokim kardiovaskularnim rizikom. Dizajn i populacija SOUL je randomizovana, dvostruko slepa, placebo-kontrolisana, event-driven studija koja je uključila 9.650 bolesnika sa T2D

20/02/2026

Pericardion

Sistemski eritemski lupus i značaj istovremene detekcije anti-dsDNK i anti-hromatinskih antitela

Anti-dsDNK antitela decenijama predstavljaju centralni serološki marker u proceni aktivnosti sistemskog eritemskog lupusa (SEL), naročito u kontekstu lupusnog nefritisa. Njihova povezanost sa aktivnošću bolesti i proteinurijom dobro je dokumentovana, ali je poznato da rezultati značajno zavise od metode detekcije, što direktno utiče na interpretaciju dinamike titra u svakodnevnoj kliničkoj praksi. Anti-hromatinska (anti-nukleozomska) antitela, usmerena protiv DNK-histonskih kompleksa, biološki su tesno povezana sa patogenezom taloženja imunskih kompleksa u glomerulima. Ipak, njihova klinička vrednost, naročito kada se određuju savremenim imunološkim testovima zasnovanim na mikrosferama, ostala je nedovoljno razjašnjena. Ovaj rad analizira doprinos istovremenog određivanja anti-dsDNK i anti-hromatinskih antitela u evaluaciji sistemske aktivnosti

03/02/2026

Pericardion

Metformin verovatno smanjuje rizik od razvoja osteoartritisa

Objavljeni rezultati jedne od najvećih do sada sprovedenih analiza o mogućoj vezi između metformina i rizika od razvoja novodijagnostikovanog osteoartritisa ukazuju na potencijalno povoljan obrazac posmatranja. Istraživači sa Univerziteta Lund sproveli su opsežnu studiju koristeći model kohorte blizanaca, što omogućava kontrolu velikog broja genetskih i faktora okruženja koji uobičajeno otežavaju tumačenje rezultata u epidemiološkim analizama. Dizajn i populacija U studiju su bili uključeni švedski blizanci uzrasta 35 do 75 godina koji su bili živi 31. decembra 2005. godine, bez prethodne dijagnoze osteoartritisa i bez upotrebe metformina u šestomesečnom periodu pre početka praćenja. Ukupna polazna kohorta obuhvatila je 52.341 ispitanika, uključujući