Onkologija

23/03/2026

Pericardion

Da li je imunoterapija ključ u terapiji karcinoma endometrijuma? (Frontiers in Immunology)

Karcinom endometrijuma (KE) predstavlja najčešći malignitet ženskog reproduktivnog sistema u razvijenim zemljama, sa incidencijom koja raste paralelno sa starenjem populacije, prevalencijom gojaznosti i metaboličkim poremećajima. Njegova biološka osnova neraskidivo je povezana sa hormonskim disbalansom – pre svega produženom izloženošću estradiolu (E2) bez adekvatnog protivdejstva progesterona (P4). Ovaj disbalans direktno oblikuje imuni odgovor: dok E2 indukuje ekspresiju PD-L1 i olakšava imunološki beg tumora, P4 ispoljava protektivni efekat jačanjem antitumorskog imuniteta. Uprkos decenijama stabilnog terapijskog pristupa zasnovanog na hirurgiji, radioterapiji i hemioterapiji, poslednjih godina dolazi do značajnog pomaka ka molekularno vođenom lečenju. U tom kontekstu, imunoterapija se pozicionira kao ključni novi pravac, naročito kod tumora sa poremećenim

19/03/2026

Pericardion

AI u evaluaciji plućnih nodula: veća detekcija, bez vremenske dobiti u realnoj praksi (American Journal of Roentgenology)

Upotreba alata veštačke inteligencije (AI) za evaluaciju plućnih nodula na niskodoznim CT (LDCT) pregledima dovodi do značajnog povećanja detekcije klinički relevantnih nalaza, ali bez skraćenja vremena interpretacije u realnim kliničkim uslovima. Ovi nalazi potiču iz prospektivne, randomizovane studije objavljene u martu 2026. godine u American Journal of Roentgenology. Studija je sprovedena kao randomizovano ispitivanje u realnom kliničkom okruženju, sa ciljem procene efekta AI asistencije na rad radiologa u skrining populaciji asimptomatskih ispitanika. Ukupno 911 ispitanika randomizovano je u grupu sa AI podrškom (n=447) i grupu bez AI (n=464). U interventnoj grupi korišćen je komercijalni AI sistem integrisan u PACS, koji

15/03/2026

Pericardion

Zašto CAR-T „gubi dah“ kod solidnih tumora?

Sažetak Problem rezistencije Standardne CAR-T ćelije u solidnim tumorima gube TCF1⁺ „stem-like“ rezervoar zbog MHC-nezavisnog prepoznavanja antigena i ranog epigenetskog utišavanja Tcf7 lokusa. c-Jun kao rešenje Genetska modifikacija CAR-T ćelija overekspresijom c-Jun transkripcionog faktora sprečava epigenetski „lockdown“ i omogućava formiranje vitalne progenitorske baze direktno u tumoru. Mehanizam degradacije Studija otkriva da PD-1 signalizacija aktivno destabilizuje c-Jun protein, putem inhibicije MAPK/PI3K signalnih puteva, gurajući ga u proteozomsku degradaciju. Sinergijski trijumf Blokada PD-L1 „spasava“ c-Jun protein od degradacije. Kombinacija c-Jun modifikacije i anti-PD-L1 terapije dovodi do desetostrukog povećanja infiltracije i skoro potpune eliminacije agresivnih tumora. Bystander efekat Modifikovane CAR-T ćelije deluju kao

10/03/2026

Pericardion

Koronarna ateroskleroza i maligne bolesti: naučno saopštenje Američkog udruženja za srce

U jučerašnjem naučnom saopštenju American Heart Association objavljenog u prestižnom žurnalu Circulation, dat je sveobuhvatan pregled zajedničkih faktora rizika, bioloških mehanizama koji povezuju ove dve bolesti, kao i savremenih dijagnostičkih i terapijskih pristupa u oblasti kardio-onkologije. U nastavku donosimo pregled glavnih nalaza ovog naučnog saopštenja. Ključne poruke Koronarna ateroskleroza i karcinom dele brojne zajedničke faktore rizika, ali su povezani i zajedničkim inflamatornim i genetskim mehanizmima. Savremene onkološke terapije, uključujući radioterapiju, antracikline, inhibitore tirozin-kinaze i imunoterapiju, mogu ubrzati razvoj ili destabilizaciju aterosklerotskog plaka. Onkološki pacijenti imaju povećan rizik od kardiovaskularnih događaja i često zahtevaju pažljiviju stratifikaciju rizika i raniju primenu preventivnih

09/03/2026

Pericardion

Strategija praćenja bolesnika sa rizikom za hepatocelularni karcinom: samo ultrazvuk ili ultrazvuk uz biomarkere?

Hepatocelularni karcinom (HCC) predstavlja jedan od vodećih uzroka smrti od malignih bolesti jetre. Klinički tok bolesti u velikoj meri zavisi od stadijuma u trenutku dijagnoze: tumori otkriveni u ranom stadijumu često omogućavaju primenu potencijalno kurativnih terapijskih postupaka, dok se uznapredovali oblici bolesti najčešće leče palijativno. Zbog toga je za pacijente sa hroničnom bolešću jetre ili drugim jasno definisanim faktorima rizika razvijen koncept periodičnog praćenja radi ranog otkrivanja HCC, koje se u kliničkoj praksi najčešće zasniva na redovnom ultrazvučnom pregledu jetre. Iako je ultrazvuk (UZ) standardna metoda nadzora zbog dostupnosti i niske cene, njegova osetljivost za male tumore često je kompromitovana

03/03/2026

Pericardion

Novi metabolički indeks identifikuje visokorizične bolesnike u ranoj fazi karcinoma pluća

„Aktuelno lečenje adenokarcinoma pluća zasniva se na TNM sistemu stadijuma, koji obuhvata samo deo biološke heterogenosti bolesti i objašnjava manje od dve trećine prognostičkih varijabilnosti“, navode autori rada objavljenog u Journal of Clinical Oncology: Precision Oncology. Ova konstatacija predstavlja osnovnu motivaciju studije. Iako je stadijum I adenokarcinoma pluća definisan kao lokalizovana bolest, dugoročni ishodi nisu homogeni. Petogodišnje ukupno preživljavanje kreće se između 67% i 90%, uz rizik recidiva od približno 17,9%. Autori su želeli da utvrde da li se unutar istog TNM stadijuma mogu identifikovati biološki definisane podgrupe sa različitim rizikom i terapijskim implikacijama. „Metaboličko reprogramiranje predstavlja jedno od temeljnih

02/03/2026

Pericardion

Lekari i dalje bolji od veštačke inteligencije u čitanju PET/CT snimaka

Lekari su značajno nadmašili GPT-5 i pet drugih velikih jezičkih modela (LLM) u tumačenju snimaka pozitronske emisione tomografije/kompjuterizovane tomografije (PET/CT) izvođene uz primenu radiofarmaka fluor-18 fluorodeoksiglukoze (F-18 FDG) kod pacijenata sa karcinomom jednjaka, izvestila je grupa istraživača iz Japana. U kolekciji od 120 snimaka odraslih pacijenata koji su bili podvrgnuti snimanju radi preoperativnog stejdžinga, četiri lekara različitog nivoa iskustva identifikovala su lokalizaciju tumora sa značajno većom preciznošću u poređenju sa LLM modelima, navodi se u studiji. „Iako aktuelni LLM modeli još nisu dostigli nivo preciznosti lekara što se tiče stejdžinga, noviji modeli pokazuju potencijal u pružanju pomoći u pojedinim dijagnostičkim

24/02/2026

Pericardion

Nestanak metastaze na snimku: radiološki nalaz, onkološka realnost i hirurška odluka

Savremena sistemska terapija metastatskog kolorektalnog karcinoma dovela je do situacije koja je do pre samo jedne decenije bila retka: kod značajnog broja pacijenata jetrene metastaze nakon terapije više se ne prikazuju na kontrolnim CT i MRI pregledima. Ovaj fenomen, u literaturi poznat kao disappearing liver metastases (DLM), otvara dve suštinske kliničke dileme: Ovo pitanje više nije samo teorijsko, i ima neposredne posledice po hiruršku strategiju. Radiološki prikaz i pouzdanost procene Prospektivna, međunarodna studija objavljena 2025. godine u časopisu JAMA Surgery (Kataoka i sar.) analizirala je pacijente sa inicijalno neresektabilnim metastazama kolorektalnog karcinoma u jetri koji su nakon hemioterapije postali kandidati

23/02/2026

Pericardion

DELII (faza III): da li je standardna doza nivolumaba viša nego što je potrebno?

U studiji DELII (Development of Low-Dose Immunotherapy in India), otvorenoj, randomizovanoj studiji faze III sa dizajnom superiornosti, sprovedenoj na Odeljenju za medicinsku onkologiju bolnice Tata Memorial u Mumbaju u periodu od 2020. do 2024. godine, kod pacijenata sa relapsno-refraktornim solidnim tumorima, intravenski (i.v.) nivolumab u dozi od 20 mg na svake dve nedelje doveo je do statistički značajnog produženja ukupnog preživljavanja (OS) u poređenju sa standardnom hemioterapijom, uz manju učestalost neželjenih događaja i bolji kvalitet života (QoL). Prema dr Kumaru Prabhashu i saradnicima, koji su rezultate objavili 28. januara 2026. godine u časopisu Journal of Clinical Oncology (JCO), inhibitori imunoloških

21/02/2026

Pericardion

Onkologija u uslovima izbeglištva i raseljenosti uz osvrt na iskustva Srbije, BiH i Hrvatske

U februaru 2026. godine u časopisu JCO Global Oncology objavljen je obiman pregled savremene literature o malignim bolestima među izbeglicama i raseljenim licima, koji sistematski analizira nejednakosti duž čitavog puta onkološke zaštite, od skrininga do preživljavanja. Savremeni svet se suočava sa trajno visokom stopom prisilne raseljenosti. Više od 120 miliona ljudi je raseljeno, uključujući desetine miliona izbeglica i tražilaca azila sa različitim pravnim i zdravstvenim statusima. Onkologija, zbog svoje dugotrajne i složene prirode, posebno je osetljiva na prekide u kontinuitetu zdravstvene zaštite. Pregledi savremene literature pokazuju da se nejednakosti javljaju duž čitavog puta onkološke nege — od prevencije do preživljavanja.

03/02/2026

Pericardion

Starost pacijenta i mišićne mere kao prediktori uspešnosti hirurgije kod lokalno uznapredovalog adenokarcinoma jednjaka

U lečenju lokalno uznapredovalog adenokarcinoma jednjaka standardno se primenjuje neoadjuvantna hemioradioterapija, uz mogućnost naknadne ezofagektomije. S obzirom na to da je ezofagektomija jedan od fiziološki najopterećujućih zahvata u digestivnoj hirurgiji, pitanje koje ostaje prisutno u kliničkoj praksi glasi: kod kojih pacijenata operacija donosi jasnu korist, a kod kojih pacijenata te koristi nema? U studiji koju su objavili Sanderfer i saradnici analizirani su bolesnici sa T2–T4 N0–N2 M0 adenokarcinomom jednjaka lečeni neoadjuvantnom hemioradioterapijom. Iz daljeg razmatranja isključeni su pacijenti kod kojih je tokom ponovne procene stadijuma bolesti utvrđena metastatska ili neresektabilna bolest, kao i pacijenti koji su umrli unutar prvih 60

30/01/2026

Pericardion

Metoda kolorektalne endoskopske submukozne disekcije koja bi mogla poboljšati ishode

Endoskopska submukozna disekcija (ESD) razvila se kao metoda koja omogućava en bloc uklanjanje velikih polipa, lateralno širećih lezija (LST) i površinskih neoplazija gastrointestinalnog trakta, čime se obezbeđuje potpuna histopatološka procena margina. Šira primena ESD-a je ograničena, ponajviše zbog anatomije kolona sa tankim mišićnim slojem, prisustva angulacija, ograničene stabilnosti instrumenta tokom disekcije, dužeg trajanje zahvata i većeg rizika od perforacije u odnosu na intervencije na želucu i jednjaku. Zbog toga u međunarodnoj literaturi posebno važno mesto zauzimaju studije koje prikazuju dugoročno iskustvo iz jednog centra sa uvođenjem novih tehničkih pristupa koji poboljšavaju preglednost, stabilnost radnog polja i kontrolu elektrokauterizacije tokom ESD.